مراحل و نکات نقد کردن و وصول چک طبق قانون جدید

مراحل و نکات نقد کردن و وصول چک طبق قانون جدید

برچسب ها:
16 274 36179
04 آبان 1400
+

مقدمه

همانطور که می دانید برای استفاده از خدمات بانکی شامل دریافت وام و تسهیلات، دریافت دسته چک (طبق قانون جدید)، دریافت کارت پرداخت، دریافت کارت اعتباری، خرید اینترنتی، پرداخت قبوض، خرید شارژ، سپردن اموال قیمتی به صندوق امانات بانک، سرمایه گذاری، دریافت دستگاه پرداخت، دریافت درگاه پرداخت اینترنتی، نقد کردن چک و بسیاری موارد دیگر لازم است که در یکی از بانک های کشور اقدام به افتتاح حساب بانکی به صورت حضوری یا آنلاین نمایید. در همین راستا مطابق با قوانین کشور، چک یکی از ابزارهای پرداخت در مبادلات تجاری است. در واقع، یک برگه چک می‌تواند جایگزین حجم بالایی از اسکناس بوده و در نتیجه سهولت داد و ستد را در پی خواهد داشت از طرف دیگر با استفاده از چک، موعد پرداخت به زمانی دیرتر قابل تعویق است. مزایایی این چنینی چک را به وسیله‌ای متداول در مبادلات تبدیل کرده است و در نتیجه مواردی پیش می‌آید که ما در ازای محصول یا خدمت فروخته شده به جای وجه نقد، چک دریافت می‌کنیم. پیچیدگی و سوء استفاده های رایج دراین نوع مبادله ، موجب تغییرات و اصلاحاتی در قانون آن شده است. قانون جدید چک در 13 آبان 1397 تصویب و از 20 دیماه 1399 به مرور در چند فاز اجرا می شود:

  • از 20 دیماه 1399 صدور و پشت ‌نويسی چک در وجه حامل ممنوع است و ثبت انتقال چک در سامانه صياد جايگزين پشت ‌نويسی چک می‌شود. ولی برگه هایی که قبلا صادر شده، با پشت نویسی قابل انتقال و نقد کردن است.
  • کلیه فرآیند صدور، دریافت و انتقال چک باید در سامانه صیادبانک مرکزی ثبت گردد، در غیر اینصورت چک قابلیت نقد شدن ندارد.
  • از اوایل سال 1400 دسته چک‌های جدید با مدت اعتبارحداکثر 3 ‌سال از زمان دریافت دسته چک و با درج شناسه یکتا (16 رقم) دراختیارمشتریان قرارخواهد گرفت که درهربرگه چک علاوه بر درج شناسه یکتا، عبارت (تاریخ صدور این برگه چک حداکثر تا تاریخ ..... معتبر است) نیز قید شده‌است.

برای آشنایی کاملبا مدارک، پیش نیاز، مراحل و نکات نقد کردن چک در بانک صادر کننده و یا در بانک دیگر، این مطلب را (که طبق قانون جدید چک نوشته شده است) با دقت مطالعه و در بخش نظرات، تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید.

! در نتیجه از این پس صادرکنندگان چک ملزم به ثبت اطلاعات در سامانه صیاد و دریافت‌کنندگان چک هم موظف به اخذ استعلام چک از این سامانه هستند.

+

پیش نیاز و ملزومات

مدارک و پیش نیاز برای نقد کردن چک عبارت است از:

  • اصل چک معتبر: مطابق با تاریخ روز یا تاریخ روزهای گذشته
  • اصل کارت ملی معتبر
  • ورود اطلاعات چک در سایت و یا اپلیکیشن (برنامه کاربردی) سامانه صیاد: توسط صادر کننده
+

مراحل اصلی

اول | بررسی اطلاعات در سامانه صیاد و اخذ چک توسط گیرنده -

طبق قانون جدید چک برای صدور و دریافت چک باید روال زیر انجام شود:

  • صادرکننده چک باید اطلاعات مربوط به تاریخ، مبلغ و هویت گیرنده را بر روی برگه چک درج و در سامانه صیاد نیز ثبت نماید، سپس آن را به گیرنده چک تحویل دهد.
  • گیرنده نیز باید با مراجعه به سامانه صیاد (اپلیکیشن یا وبسایت) و ارسال شناسه یکتا (کد 16 رقمی مندرج درسمت چپ چک های صیادی) از وضعیت چک و صاحب چک مطلع شود. در ادامه اعتبار صاحب چک به صورت رتبه بندی شده بر اساس یکی از رنگ های زیر اعلام می شود:
    • وضعیت سفید: صادرکننده چک فاقد هرگونه سابقه چک برگشتی بوده یا درصورت وجود سابقه، تمامی موارد رفع سوء اثر شده است.
    • وضعیت زرد: صادرکننده چک دارای یک فقره چک برگشتی یا حداکثر مبلغ 50 میلیون ریال تعهد برگشتی است.
    • وضعیت نارنجی:‌ صادرکننده چک دارای دو الی چهار فقره چک برگشتی یا حداکثر مبلغ 200 میلیون ریال تعهد برگشتی است.
    • وضعیت قهوه ای: صادرکننده چک دارای پنج تا ده فقره چک برگشتی یا حداکثر مبلغ 500 میلیون ریال تعهد برگشتی است.
    • وضعیت قرمز: صادرکننده چک دارای بیش از ده فقره چک برگشتی یا بیش از مبلغ 500 میلیون ریال تعهد برگشتی است.
  • در نهایت چنانچه مواردی که بر روی برگه چک ثبت شده، با اطلاعات ثبت شده در سامانه منطبق باشد، صحت چک را در سامانه اعلام نموده و چک را دریافت نماید.

! در صورت مشاهده اشکال در اطلاعات وارد شده، عدم صحت چک را در سامانه اعلام نموده و برگه چک را به صادرکننده تحویل دهد تا اصلاحات لازم انجام شود.

بررسی های دانوما نشان می دهد روش های ثبت، استعلام و انتقال چک صیادی عبارت است از:

روش اول- سامانه صیاد: مراجعه به سامانه صیاد از طریق سایت بانک مرکزی

مراجعه به سامانه صیاد برای استعلام چک

روش دوم- نرم افزار صیاد با نام ساد 24: این اپلیکیشن یا برنامه کاربردی از منابع معتبر قابل دانلود است

روش سوم- اینترنت‌ بانک:‌ یا همان بانکداری الکترونیک برای هر بانک

روش چهارم- اپلیکیشن‌ (برنامه کاربردی) بانک‌ها: که برای هر بانک قابل نصب درتلفن همراه هستند.

روش پنجم- مراجعه حضوری: به شعبه‌های بانکی برای افرادی که دسترسی به اینترنت ندارند.

روش ششم- ارسال پیامک: ارسال پیامک به سرشماره 701701 بانک مرکزی

استعلام چک از طریق پیامک بانک مرکزی

! برای استفاده از تلفن همراه (چه صادرکننده چک باشید و چه دریافت‌کننده چک) باید سیمکارتی داشته باشید که به نام و شماره ملی خود شما ثبت شده باشد یعنی برای بانکتان احراز هویت شده باشید که معمولا هنگام دریافت دسته‌چک و رمز دوم پویا این کار انجام شده است.

! برای انتقال چک به شخص دیگر، گیرنده چک با مراجعه به سامانه صیاد، هویت گیرنده جدید یا همان شخص ثالث را در سامانه صیاد ثبت می‌کند و چک را به شخص ثالث تحویل می‌دهد. گیرنده جدید هم باید با مراجعه به سامانه صیاد، وضعیت چک را استعلام و چک را تأیید کند و در نهایت آن را نقد یا با همان شیوه به دیگری منتقل کند.

دوم | مراجعه به بانک مورد نظر -

مراجعه به بانک برای وصول چک

پس از اینکه گیرنده مراتب تأیید چک را در سامانه صیاد انجام داد، می‌تواند برای نقد کردن آن به بانک مراجعه وآن را نقد کند یا به یکی از حساب های بانکی خود بخواباند.

برای نقدکردن چک می توانید به یکی از دو صورت زیر عمل کنید:

  • مراجعه به بانک صادرکننده چک: شما می توانید به یکی از شعب صادرکننده چک مراجعه نموده و در نهایت باید وجه چک را به صورت نقد دریافت و یا به یکی از حساب های خود در بانک های دیگر، حواله بین بانکی پایا و یاساتنا نمایید.
  • مراجعه به بانک دارای حساب: در حالت دیگر شما می توانید به یکی از بانک هایی که در آن حساب دارید مراجعه نمایید. در این حالت پس از تکمیل فرم ها و ارائه مدارک، بررسی های لازم انجام شده و چک را به حساب خود نزد آن بانک می خوابانید. در این حالت بررسی های لازم انجام شده و ظرف مدت زمان مشخصی، در صورت کفایت حساب صادر کننده، وجه چک به حساب شما واریز می شود.

سوم | تکمیل فرم وصول، مشخصات پشت چک -

پشت نویسی چک

پس از اینکه نوبت شما رسید، ضمن مراجعه به باجه مورد نظر، با درخواست دریافت فرم وصول چک به مسئول باجه، مراحل زیر را باید انجام دهید:

  • تکمیل فرم مخصوص وصول چک
  • تکمیل مشخصات هویتی پشت چک: مشخصات هویتی خود را پشت چک بنویسید.
  • ارائه مدارک و فرم: در نهایت فرم وصول چک و اصل چکرا با اصل کارت ملی به تحویل‌دار ارائه دهید.
  • گذاشتن چک به حساب شخص یا واریز به حساب: چنانچه قصد واریز چک به حساب بانکی نزد همان بانک را دارید لازم است یک فیش واریز به مبلغ چک نیز تکمیل کرده و به تحویل‌دار ارائه دهید.
  • واریز چک به حسابی نزد بانکی غیر از بانک صاحب چک: در این حالت دو راه حل متداول است:
    • نخستین راه: تکمیل قبض پایا یا ساتنا (استفاده از شماره شبای بانکی حساب مقصد) به جای قبض واریز نقدی و تحویل به تحویل‌دار است. الیته در برخی بانک‌ها حتماً اول باید پول به یک حساب در بانک مبداء انتقال یابد و از آن به حساب مقصد انتقال یابد.
    • راه دوم: دریافت چک بین بانکی در وجه شعبه مشخص از بانک مقصد است. امکان استفاده از راه دوم هزینه دستمزد وصول آن در بانک مقصد نیز باید پرداخت گردد.

چنانچه در حساب صادر کننده چک مبلغ کافی برای وصول چک موجود نباشد، بانک موظف است نسبت به پرداخت وجه چک از محل موجودی قابل برداشت متعلق به صادرکننده چک در ساير حساب‌ های وی در همان بانک اقدام کند. در صورت کافی نبودن وجه در حساب دیگر، تصمیم به برگشت زدن چک به میزان باقیمانده مبلغ آن را جهت پیگیری قضایی یا موکول کردن وصول چک به زمان دیرتر را به عهده شما می‌گذارد.

! در صورت برگشت زدن چک، بانک به جای لاشه چک، مدرکی با عنوان گواهینامه عدم پرداختی (که در آن کد رهگیری درج شده باشد)، جهت پی‌گیری قضایی به شما خواهد داد. در ادامه اطلاعات چک سریعا در سامانه چک‌های برگشتی بانک مرکزی ثبت خواهد شد.

! بررسی های دانوما نشان می دهد هرگاه دارندۀ چک تا ۶ ماه از تاریخ صدور چکبرای وصول آن به بانک مراجعه نکند، یا ظرف ۶ ماه از تاریخ صدور گواهی عدم‌ پرداخت (یعنی برگشتی از بانک) شکایت نکند، آن چک دیگر کیفری محسوب نمی‌شود و صادرکنندۀ آن قابل پیگیری و مستوجب مجازات نخواهد بود.

چهارم | وصول چک و یا واریز به حساب مورد نظر -

در نهایت چنانچه بانک صادرکننده و بانک مدنظر شما که در آن حساب دارید، متفاوت باشد، ظرف مدت زمان مشخصی، در صورت کفایت حساب صادر کننده، وجه چک به حساب شما واریز می شود.

! برای سهولت در روند وصول چک، چند روز قبل از موعد سررسید چک، چک را به بانک برده و مراحل فوق را انجام دهید

+

نکات کلیدی

برخی نکات بسیارمهم و کلیدی در خصوص نقدکردن چک عبارت است از:

  • هر گونه خط خوردگی و اصلاح در تاریخ، مبلغ عددی و حروفی، صاحب چک و دیگر توضیحات موجب بی‌اعتباری چک می‌شود. البته قلم خوردگی‌های جزئی را با توضیح و امضای صاحب چک در پشت چک می‌توان اصلاح و معتبر کرد.
  • چک معتبر تنها توسط شخصی که چک به نام او صادر شده باشد، قابل وصول است البته امکان انتقال چک از طریق ورود در سامانه صیاد به فرد ثالث وجود دارد، اما به خاطر برخی عواقب قانونی چندان توصیه نمی‌شود.
  • مبلغ چک لازم است به صورت عددی به ریال و به صورت حروفی و در محل مربوطه درج شده باشد معمولاً معادل تومانی چک پشت سر مبلغ ریالی آن به حروف با قید معادل درج می‌شود. توجه فرمایید که در صورت درج هر یک از موارد عددی ریالی، معادل ریالی به حروف و نیز معادل تومانی در چک، تطابق آن‌ها نیز الزامی است و چنانچه این موارد رعایت نشود، تحویل‌دار بانک چک را معتبر نمی‌داند.
  • درصورتی که تاریخ چک هم به صورت عددی و هم به صورت حروفی درج شده باشد همانند مبلغ چک، عدم تطابق آن‌ها موجب بی‌اعتباری چک می‌شود.
  • بر اساس قانون جدید چک، تاریخ سررسید چک‌ها نمی‌تواند بیشتر از ۳ سال از زمان دریافت دسته‌چک باشد مثلا اگر در سال 1400 دسته‌چکی را از بانک دریافت کنید، تاریخ سررسید برگه‌های آن، نمی‌تواند بیشتر از سال1403 باشد و بعد از این تاریخ،برگه های چک اعتبار نداشته و در سامانه هم ثبت نمی‌شود.
  • بسته به قوانین بانکی و اینکه شعبه صادر کننده چک همان شعبه مراجعه شده باشد یا نه، در هنگام وصول چک تحویل‌دار بانک تقاضای مبلغی به عنوان کارمزد از شما خواهد کرد.
+

لغات و اصطلاحات

اصطلاحات مهم در خصوص نقد کردن چک بر اساس قانون جدید عبارت است از:

  • چک: طبق ماده ۳۱۰ قانون تجارت، چک نوشته ای است که به موجب آن صادر کننده وجوهی را که نزد محال علیه (بانک) دارد كلا یا بعضا مسترد يا به ديگري واگذار مي نمايد. بدین ترتیب می توان گفت چك وسیله استرداد و انتقال وجه تودیع شده یا استفاده از اعتبار مصوبه و موجود در یكی از بانكهای قانونی است كه معمولاً با استفاده از برگهای ویژه ای كه بانك محال علیه قبلاً در اختیار دارندگان حساب گذارده است به عمل می آید. بنابراین چك سند انتقال و وسیله مبادله پول است كه در این انتقال سه تن نقش دارند:
    • صادر‌كننده‌ چك یعنی كسی‌كه چك را نوشته و‌امضاء می‌كند ‌و به دست غیر ‌می‌دهد.کسی که چک عهده او صادر می شود (بانک)
    • بانك محال علیه یعنی بانك پرداخت كننده وجه مندرج در چك
    • ذینفع یا دارنده و یا دریافت كننده چك كه اغلب شخص ثالث، وگاهی صادركننده و دریافت كننده یكی هستند ( چك در وجه صاحب حساب‌)
  • انواع چک:
    • چك عادی: چکی است که صاحب حساب آن را در وجه سایر افراد صادر می کند و گیرنده آن تضمینی جز اعتبار صادر كنندة آن ندارد .
    • چك تأیید شده: این چک ها از اعتبار پرداختی بالاتری برخوردارند ، زیرا بانک وجود وجه چک را در حساب تایید می کتد .
    • چک رمزدار بانکی: چکی است که به درخواست مشتری و در وجه یک شخص حقیقی یا حقوقی صادر می شود و امکان نقد کردن آن در شعبه صادر کننده وجود دارد.
    • چک رمز دار بین بانکی: چکی است که به تقاضای مشتری توسط بانک برای یکی از بانک های دیگر صادر می شود و شخص بعد از دریافت آن می تواند، حواله را به حساب خود بخواباند و نمی تواند در مقابل این نوع سند وجه نقد دریافت کند
    • چك مسافرتی: چکی است که توسط بانک صادر می شود و مبلغ چک بر روی آن درج شده است. و.جه آن در هریك از شعب آن بانك پرداخت می گردد.
  • شناسه یکتا: کد 16 رقمی مندرج درسمت چپ چک های صیاد
  • پایا: یک سیستم الکترونیکی جامع بانکی است که به بانک‌ها اجازه می‌دهد تمامی تبادلات بین بانکی مشتریان خود را به صورت الکترونیکی انجام دهند. مشتریان بانک‌ها با استفاده از سامانه پایا می توانند پول را از حساب خود به حسابی در بانک دیگر (بین بانکی) به صورت الکترونیکی حواله نمایند.
  • ساتنا: ساتنا مخفف سامانه تسويه ناخالص آني مي باشد .در سامانه الكترونيكي ساتنا به مشترياني كه در بانك داراي يكي از انواع حساب (جاري، پس انداز و كوتاه مدت) مي باشند ، اين امكان را مي دهد که از طريق سامانه اينترنتي بانك حواله هايي با مبالغ بيش از يكصد و پنجاه ميليون ريال را به هر حسابي در هر بانكي انتقال دهند. وجوه حواله شده ساتنا حداكثر تا پايان وقت اداري درخواست حواله به حساب مقصد واريز مي‌شود و جايگزيني براي انواع چك‌هاي رمز‌دار بين بانكي و اسكناس و چك‌هاي مسافرتي است.

! از مزاياي بكارگيري ساتنا امنيت، سرعت و سادگي انجام عمليات آن مي باشد.

+

منابع و ارجاعات

+

نظرات کاربران

حسین حسین 04 آبان 1400

از اینکه ما رو از سردر گمی خارج کردید و قانون جدید چک رو اینقدر ساختار یافته مطرح کردید ممنون

رحمان سرشت رحمان سرشت 04 آبان 1400

خوبه همه کسانی که با چک سر و کار دارن قبل از اینکه لازمشون بشه ، تمرین کنن که موقع ضرورت به مشکل نخورن.

بهروش بهروش 04 آبان 1400

قانون جدید چک با اینکه کار رو سخت کرده ولی ضریب اطمینا ن رو بالا برده.

مرجان مرجان 04 آبان 1400

سلام من میخوام از حساب شرکت چکی بکشم برای دریافت وجه نقد برای صندوق . گیرنده چک و اطلاعات مربوطه رو به چه صورت باید در چک صیادی پر کنم؟

زادشیر زادشیر 04 آبان 1400

اول که بحث سامانه صیاد بود، چون زیاد کار چکی نمی کردم می ترسیدم ناشی گری کنم ولی با استفاده از سایت شما تونستم خیلی راحت کار رو یاد بگیرم. واقعا ممنونم.

امین زادگان امین زادگان 04 آبان 1400

سلام و عرض ادب خدمت مدیریت محترم سایت دانوما ، مطالب سایتتون خیلی کاربردی و راهبردیه. پاینده باشید.

حسین حسین 04 آبان 1400

من به بانک مراجعه کردم دسته چک جدید صیادی را بگیرم، گفتن دسته چک های قبلی صیادی هنوز قابل استفاده است، البته صیادی باشه نه اون دسته چک های خیلی قدیمی.

علی علی 04 آبان 1400

سلام کارت ملیم رو گم کردم الان فردا برای پاس چک کد ملیم لازمه یا شناسنامه هم قبول میکنن

)