معرفی تجهیزات کمک توانبخشی و نگهداری از بیماران آلزایمری در منزل

نگهداری از فرد مبتلا به آلزایمر در خانه فقط به یادآوری زمان دارو یا آماده کردن غذا محدود نمی‌شود. با پیشرفت بیماری، انجام کارهای ساده‌ای مثل بلند شدن از تخت، رفتن به سرویس بهداشتی، حمام کردن، نشستن روی صندلی یا پیدا کردن مسیر اتاق‌ها هم می‌تواند دشوار شود. در این وضعیت، تجهیزات کمک‌توانبخشی مناسب هم ایمنی بیمار را بیشتر می‌کنند و هم فشار جسمی و ذهنی مراقب را کاهش می‌دهند.

آلزایمر معمولاً با ترکیبی از مشکلات حافظه، کاهش تمرکز، اختلال در تشخیص محیط، ضعف تعادل و گاهی بی‌قراری یا سرگردانی همراه است. به همین دلیل، انتخاب تجهیزات نباید فقط بر اساس سن یا وزن بیمار انجام شود. توان نشستن، میزان همکاری، قدرت پاها، کنترل سر و تنه، سابقه زمین‌خوردن و فضای خانه، همگی در انتخاب وسیله مناسب نقش دارند.  در این مطلب با برخی از تجهیزات کمک توانبخشی و نگهداری از بیماران آلزایمری در منزل، آشنا می شوید.

چرا تجهیزات مناسب در مراقبت خانگی اهمیت دارند؟

انتقال دستی بیمار از تخت به ویلچر یا سرویس بهداشتی، اگر هر روز چند بار تکرار شود، به‌تدریج بدن مراقب را فرسوده می‌کند. خم شدن‌های مکرر، کشیدن بیمار از زیر بغل، چرخاندن کمر و تلاش برای نگه داشتن فردی که تعادل ندارد، می‌تواند باعث کمردرد، آسیب شانه و کشیدگی عضلات شود.

از طرف دیگر، بیمار مبتلا به آلزایمر ممکن است دستور مراقب را درست متوجه نشود یا ناگهان هنگام ایستادن مسیر حرکت را فراموش کند. یک لغزش در حمام یا کنار تخت می‌تواند به شکستگی لگن، آسیب سر یا ترس شدید از حرکت منجر شود. سازمان ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا، انتقال از تخت، صندلی و توالت و همچنین جابه‌جایی در حمام را از فعالیت‌های پرخطر برای آسیب‌های ناشی از جابه‌جایی بیمار می‌داند.

بالابر بیمار؛ راهی برای انتقال ایمن‌تر

بالابر بیمار برای افرادی طراحی شده است که نمی‌توانند به‌تنهایی بایستند، وزن خود را روی پاها تحمل کنند یا در زمان انتقال تعادلشان را حفظ کنند. این وسیله با کمک جلیقه، بیمار را از تخت بلند می‌کند و به ویلچر، صندلی حمام، توالت یا صندلی دیگر منتقل می‌کند.

مهم‌ترین مزیت بالابر بیمار این است که مراقب مجبور نیست وزن بیمار را با کمر و دست‌های خود بلند کند. حرکت دستگاه کنترل‌شده‌تر است و احتمال افتادن ناگهانی یا کشیده شدن مفاصل بیمار کاهش پیدا می‌کند. این موضوع برای بیماران آلزایمری که همکاری محدود دارند یا هنگام انتقال دچار اضطراب می‌شوند، اهمیت بیشتری دارد.

بالابرهای بیمار در مدل‌های مختلفی تولید می‌شوند. بعضی مدل‌ها برای انتقال عمومی بین تخت و ویلچر مناسب‌اند، بعضی برای بیمارانی طراحی شده‌اند که می‌توانند تا حدی بایستند و برخی مدل‌ها با جلیقه مخصوص برای انتقال به توالت کاربرد دارند. انتخاب میان این مدل‌ها باید بر اساس وضعیت واقعی بیمار انجام شود.

جلیقه نیز بخش مهمی از سیستم بالابر است. اندازه نامناسب، اتصال اشتباه یا انتخاب جلیقه بدون توجه به کنترل سر و تنه می‌تواند ایمنی انتقال را کاهش دهد. پیش از خرید یا استفاده، باید ظرفیت وزنی، عرض دستگاه، امکان حرکت در راهروها و فضای چرخش داخل اتاق بررسی شود. همچنین مراقب باید روش قرار دادن جلیقه و کار با کنترل دستگاه را به‌صورت عملی یاد بگیرد. راهنمای HSE بر ارزیابی خطر، تناسب وسیله با نیاز فرد و مشخص کردن تعداد مراقبان لازم برای هر انتقال تأکید دارد.

صندلی بالابر بیمار؛ ترکیب چند وسیله در یک مرحله

صندلی بالابر بیمار برای گروه متفاوتی از بیماران مناسب است. این صندلی می‌تواند نقش ویلچر، صندلی حمام و وسیله انتقال را هم‌زمان داشته باشد. بیمار روی صندلی قرار می‌گیرد و سپس بدون انتقال‌های متعدد، به سرویس بهداشتی یا حمام برده می‌شود.

ویژگی مهم این وسیله، کاهش تعداد دفعات جابه‌جایی بیمار است. در روش‌های معمول، ممکن است بیمار ابتدا از تخت به ویلچر، سپس از ویلچر به توالت یا صندلی حمام منتقل شود. هر انتقال، یک فرصت تازه برای لغزش، ترس یا آسیب به بدن بیمار و مراقب ایجاد می‌کند. صندلی بالابر می‌تواند این مراحل را کوتاه‌تر و منظم‌تر کند.

البته این وسیله برای هر فردی مناسب نیست. بیمار باید بتواند لبه تخت بنشیند و سر و تنه خود را تا حدی کنترل کند. اگر فرد هنگام نشستن به جلو یا طرفین می‌افتد، توان تحمل وزن ندارد یا برای حفظ وضعیت بدن به حمایت کامل نیاز دارد، بالابر بیمار با جلیقه تمام‌بدن انتخاب مناسب‌تری خواهد بود.

ویلچر حمام و تجهیزات سرویس بهداشتی

اگر بیمار توانایی نشستن دارد اما راه رفتن تا حمام برایش سخت است، ویلچر حمام و توالت‌ می‌تواند رفت‌وآمد را ساده‌تر کند. این وسیله بیمار را روی یک نشیمن ثابت به حمام می‌رساند و در مدل‌های توالت‌رو، امکان قرار گرفتن روی توالت هم وجود دارد.

در کنار ویلچر حمام، تجهیزات ساده‌تری مثل صندلی دوش، توالت فرنگی مرتفع، دستگیره کنار توالت، میله کمکی و کف‌پوش ضدلغزش هم اهمیت دارند. راهنمای NHS استفاده از صندلی توالت، توالت مرتفع، دستگیره و کف‌پوش ضدلغزش را برای آسان‌تر و ایمن‌تر شدن فعالیت‌های روزمره پیشنهاد می‌کند.

تخت قابل تنظیم و تجهیزات مراقبت از پوست

تخت برقی قابل تنظیم به مراقب اجازه می‌دهد ارتفاع تخت و زاویه پشتی را تغییر دهد. بالا آوردن پشتی، نشستن بیمار را آسان‌تر می‌کند و تنظیم ارتفاع تخت، خم شدن مراقب هنگام تعویض لباس یا قرار دادن جلیقه را کاهش می‌دهد.

حفاظ تخت هم باید با احتیاط انتخاب شود. در بعضی بیماران مبتلا به دمانس، حفاظ ممکن است باعث تلاش برای بالا رفتن، گیر افتادن یا سقوط از ارتفاع بیشتر شود. نصب آن باید پس از بررسی شرایط بیمار و با نظر متخصص انجام شود.

تجهیزات ایمنی برای سرگردانی و فراموشی

در مراحل میانی و پیشرفته آلزایمر، احتمال خروج بدون اطلاع یا گم کردن مسیر خانه بیشتر می‌شود. سنسور در و پنجره، زنگ هشدار، چراغ‌های حسگر‌دار، دکمه تماس با مراقب و دستبند شناسایی می‌توانند در چنین شرایطی کمک کنند.

ردیاب مکانی نیز برای بیماری که سابقه خروج از خانه دارد، کاربرد دارد؛ اما هیچ ردیابی جای مراقبت مستقیم را نمی‌گیرد و دقت آن در ساختمان‌ها یا مکان‌های شلوغ ممکن است کاهش پیدا کند. انجمن آلزایمر آمریکا توصیه می‌کند فناوری‌های ردیابی در کنار سایر روش‌های ایمنی استفاده شوند.

در آشپزخانه نیز اجاق دارای خاموشی خودکار، پوشش ولوم گاز، قفل کابینت و محل نگهداری قفل‌دار برای دارو و مواد شوینده، خطر سوختگی، مسمومیت و آتش‌سوزی را کمتر می‌کنند.

در انتخاب تجهیزات کمک‌توانبخشی، ارزان‌ترین گزینه همیشه کم‌هزینه‌ترین انتخاب نیست. وسیله‌ای که با وضعیت بیمار هماهنگ نباشد، ممکن است استفاده نشود یا حتی خطر تازه‌ای ایجاد کند. بهتر است خانواده پیش از خرید، توانایی نشستن و حرکت بیمار، فضای خانه و نوع کمک مورد نیاز مراقب را بررسی کند. مجموعه رونیا طب به‌عنوان تولیدکننده مدل‌های پیشرفته و به‌روز بالابر بیمار و صندلی بالابر بیمار در ایران، می‌تواند برای انتخاب تجهیزات مناسب و متناسب با شرایط بیمار و منزل مشاوره ارائه دهد.

• محتوای تخصصی در حوزه توانبخشی